VİOP İşlem Örnekleri

VİOP’ta Örnek Stratejiler (Vadeli İşlem Sözleşmeleri)

Strateji 1: BIST Trendine Yatırım Yapılması - Kaldıraç Kullanılmadan

Diyelim ki önümüzdeki aylarda BIST'nin yükseleceğini düşünen ve 100.000 TL'si olan bir yatırımcı, tek tek hisse seçmek yerine endeksin yükseliş trendine yatırım yapmak istiyor. Yatırımcı kaldıraç kullanmak istemediğinden ve riskini 100.000 TL ile sınırlamak istediğinden, pozisyon büyüklüğü 100.000 TL'ye denk gelecek şekilde VİOP endeks sözleşmelerinde alım yönünde pozisyon alır.

Pozisyon Açılışı

Pozisyon: Alış (Uzun)
Tarih: 01 Haziran
BIST-30 Endeksi: 77,700 
Ekim Vadeli İşlem Sözleşme Fiyatı: 79,000 
(1 sözleşmenin tutarı = 79,000x1x100= 7900 TL olduğundan, 100.000 / 7900 = 12 kontrat alabilir)

Senaryo 1: Yatırımcının beklentisi doğru çıkar

BIST - 30 Endeksinin 4 ay içinde 77,700 seviyesinden yaklaşık %10 artış göstererek 85,500 seviyesine çıktığını ve VİOP'ta teminatların TCMB gecelik O/N faizi %6,5'ten nemalandığını düşünelim.

Yatırımcının VİOP aracılığıyla elde edeceği gelir şu şekilde olacaktır;

Pozisyon Kapanışı

Tarih: 01 Ekim 
BIST-30 Endeksi: 85,500
Ekim Vadeli İşlem Sözleşme Fiyatı:86,200
Vadeli İşlem Sözleşmesi'nden elde edilen getiri = (86,200 / 79,000) - 1 = %9,11 
Vadeli İşlem Sözleşmesi'ne yatırım yapıldığında, yatırım süresi boyunca anapara ayrıca nemalanacağından, 
Anaparadan elde edilen faiz getirisi (yaklaşık 120 gün için) = [(0,065 / 365)+1]^120 - 1 = % 2,16
Yatırımcının Toplam Getirisi = % 9,11 + % 2,16 = %11,27

Görüldüğü gibi yatırımcı BIST Endeksi'ndeki yükselişe çok yakın bir getiriye ilave olarak faiz kazancını VİOP Endeks sözleşmesini alarak elde edebilmiştir.

Senaryo 2: Yatırımcının beklentisi doğru çıkmaz

BIST - 30 Endeksinin 4 ay içinde 77,700 seviyesinden yaklaşık %10 düşüş göstererek 69,900 seviyesine indiğini varsayalım.

Yatırımcının bu durumdaki zararı şöyle olacaktır,

Pozisyon Kapanışı

Tarih: 01 Ekim 
BIST-30 Endeksi: 69,900 
Ekim Vadeli İşlem Sözleşme Fiyatı: 71,000 
Vadeli İşlem Sözleşmesi'nden doğan zarar = (71,000 / 79,000) - 1 = - % 10,13 
Vadeli İşlem Sözleşmesi'ne yatırım yapıldığında, yatırım süresi boyunca anapara ayrıca nemalanacağından, 
Anaparadan elde edilen faiz getirisi (yaklaşık 120 gün için)= [(0,065 / 365)+1]^120 - 1 = % 2,16
Yatırımcının Toplam Zararı = -% 10,13+ % 2,16 = - %7,97

Görüldüğü gibi yatırımcı BIST Endeksi'ne göre daha sınırlı bir kayıp yaşamıştır.

Strateji 2: BIST Trendine Yatırım Yapılması - Kaldıraç Kullanılarak

1.Stratejidekine benzer bir şekilde BIST'nin yükseleceğini düşünen ve 100.000 TL'si olan bir yatırımcı, tek tek hisse seçmek yerine endeksin yükseliş trendine yatırım yapmak istiyor. Ancak bu defa yatırımcı, kaldıraç kullanarak birikiminin 3 katı risk almak istiyor. Bu durumda yatırımcı sahip olduğu 100.000 TL'yi teminat olarak kullanarak, VİOP endeks sözleşmelerinde 300.000 TL büyüklüğünde alım pozisyonu alacaktır.

Pozisyon Açılışı

Pozisyon: Alış (Uzun) 
Tarih: 01 Haziran
BIST-30 Endeksi: 77,700 
Ekim Vadeli İşlem Sözleşme Fiyatı: 79,000 
(1 sözleşmenin tutarı = 79,000x1x100= 7900 TL olduğundan, 3 x 100.000 / 7900 = 37 kontrat alabilir)

Senaryo 1: Yatırımcının beklentisi doğru çıkar

BIST - 30 Endeksinin 4 ay içinde 77,700 seviyesinden yaklaşık %10 artış göstererek 85,500 seviyesine çıktığını ve bu dönemde aylık faizlerin de %1,5 seviyesinde olduğunu varsayalım.

Yatırımcının VİOP aracılığıyla elde edeceği gelir şu şekilde olacaktır;

Pozisyon Kapanışı

Tarih: 01 Ekim 
BIST-30 Endeksi: 85,500
Ekim Vadeli İşlem Sözleşme Fiyatı: 86,200 
Vadeli İşlem Sözleşmesi'nden elde edilen getiri = [(86,200/ 79,000) - 1] x 3 = %27,33 
Vadeli İşlem Sözleşmesi'ne yatırım yapıldığında, yatırım süresi boyunca anapara ayrıca nemalanacağından, 
Anaparadan elde edilen faiz getirisi (yaklaşık 120 gün için)= [(0,065 / 365)+1]^120 - 1 = % 2,16 
Yatırımcının Toplam Getirisi = % 27,33 + % 2,16 = %29,49

Görüldüğü gibi yatırımcı kaldıraç nedeniyle BIST Endeksi'ndeki yükselişin çok üzerinde bir getiri elde edebilmiştir.

Senaryo 2: Yatırımcının beklentisi doğru çıkmaz

BIST - 30 Endeksinin 4 ay içinde 77,700 seviyesinden yaklaşık %10 düşüş göstererek 69,900 seviyesine indiğini varsayalım.

Yatırımcının bu durumdaki zararı şöyle olacaktır,

Pozisyon Kapanışı

Tarih: 01 Ekim 
BIST-30 Endeksi: 69,900 
Ekim Vadeli İşlem Sözleşme Fiyatı: 71,000 
Vadeli İşlem Sözleşmesi'nden doğan zarar = [(71,000 / 79,000) - 1] x 3 = - % 30,39 
Vadeli İşlem Sözleşmesi'ne yatırım yapıldığında, yatırım süresi boyunca anapara ayrıca nemalanacağından, 
Anaparadan elde edilen faiz getirisi (yaklaşık 120 gün için)= [(0,065 / 365)+1]^120 - 1 = % 2,16 
Yatırımcının Toplam Zararı = -% 30,39 + % 2,16 = - %28,23

Görüldüğü gibi yatırımcı kaldıraç nedeniyle yatırımcı BIST Endeksi'ne göre daha büyük bir kayıp yaşamıştır. Bu nedenle, kaldıraç kullanımında çok dikkatli olunması gerekmektedir.

Strateji 3: Hisse Senedi Pozisyonlarına Karşılık Korunma Pozisyonu Alınması

Diyelim ki portföyünde 100.000 TL'lik hisse senedi taşıyan bir yatırımcı, gelecekte fiyatların düşmesinden endişe ediyor ve kendini bu riske karşılık korumak istiyor. Bu durumda hisse portföyüne bire bir koruma sağlamak isteyen yatırımcı, VİOP endeks sözleşmelerinde kısa (satış) yönünde pozisyon alır.

Pozisyon Açılışı

Pozisyon: Satış (Kısa) 
Tarih: 01 Haziran
BIST-30 Endeksi: 77,700 
Ekim Vadeli İşlem Sözleşme Fiyatı: 79,000 
(1 sözleşmenin tutarı = 79,000x1x100= 7900 TL olduğundan, 100.000 / 7900 = 37 kontrat satabilir)

Yatırımcının riski doğrultusunda BIST'de düşüş olması halinde, hisse portföyündeki değer kaybına karşılık VİOP'ta alınan korunma amaçlı kısa pozisyon ve yatırım süresi boyunca nemalanan teminattan dolayı toplam kayıp daha sınırlı kalacaktır.

Pozisyon Kapanışı

Tarih: 01 Ekim 
BIST-30 Endeksi: 69,900 
Ekim Vadeli İşlem Sözleşme Fiyatı: 71,000 
Vadeli İşlem Sözleşmesi'nden elde edilen getiri = (79,000 / 71,000) - 1 = %11,27 
Vadeli İşlem Sözleşmesi'ne yatırım yapıldığında, yatırım süresi boyunca anapara ayrıca nemalanacağından, 
Anaparadan elde edilen faiz getirisi (yaklaşık 120 gün için)= [(0,065 / 365)+1]^120 - 1 = % 2,16 
Yatırımcının Toplam Getirisi = %11,27 + % 2,16 = - %13,43

Böylece, Endeks' teki düşüş neticesinde spot piyasada taşınılan 100.000 TL'lik portföyden edilmesi muhtemel zarara karşın, VİOP'da alınan korunma amaçlı pozisyon sayesinde %13,43'lik getiri elde edilmiş olunur.

Strateji 4: Döviz Fiyatlarında Oluşabilecek Risklere Karşı Korunma Yapılması

Diyelim ki ihracatçı bir firma 100.000 dolar karşılığı sattığı malın tahsilatını 1 ay sonra yapacak. 1 ay içinde doların mevcut seviyelerinden aşağı düşmesi, firma için bir risk oluşturmaktadır. Bu durumda VİOP'da satış yönünde pozisyon alarak doların düşme riskine karşı koruma sağlanabilir.

Pozisyon Açılışı

Pozisyon: Satış (Kısa)
Tarih: 01 Haziran
Dolar Spot: 1,60 
Haziran Vadeli İşlem Sözleşme Fiyatı: 1,6150 
(1 dolar sözleşmesi 1000 dolar büyüklüğünde olduğundan, 100.000 dolar için koruma; 100.000/1000 = 100 kontrat satarak sağlanabilir. Bu durumda 1,6150 x 1000 x 100 = 161.500 TL'lik pozisyon alınmış olur.

Pozisyon Kapanışı

Tarih: 30 Haziran 
Dolar Spot: 1,55 
Haziran Vadeli İşlem Sözleşme Fiyatı: 1,5550
Vadeli İşlem Sözleşmesi'nden elde edilen getiri = [(1,6150 / 1,5550) - 1]= %3.85 
Vadeli İşlem Sözleşmesi'ne yatırım yapıldığında, yatırım süresi boyunca anapara ayrıca nemalanacağından, 
Anaparadan elde edilen faiz getirisi (yaklaşık 30 gün için) = % 0,5 
Yatırımcının Toplam Getirisi = % 3,85+%0,5 = % 4,35

Kur düşüşü neticesinde ihracatçı firma 100.000 dolarlık alacağı üzerinden %3,12 oranında (spot kur 1,60'dan 1,55'e gerilediği için) zarar ederken, buna karşın VİOP'da alınan kısa pozisyon ile %4,35 kar elde edecektir. Dolayısı ile koruma yoluyla elde edilen kar %1,23'tür.